Musèu del papier

L’anciana usina de papièr arrestèt de foncionar en 1999. Es transformada en musèu.
Es lo paire d’Aristide Bergès que creèt l’usina de papièr a Lòrp Senta Aralha en utilizant la fòrça de l’aiga del Salat per far virar las maquinas. L’associacion Aristide Bergès s’ocupa de l’usina e de l’ostal de familha d’A. Bergès : i a un musèu de la fabricacion del papièr e tanben un musèu de l’estampariá.

La fabricacion del papièr
Primièr, cal fabricar la pasta de papièr.

Prenon de papièrs utilizats, de pasta de cellulòsi que ven de Sent Gaudens e d’autras fibras,  los trissan dins d’aiga dins l’idropulpor, puèi passa dins la tor d’estocatge de pasta de papièr que manda la pasta dins lo despurador, puèi dins lo «depastilhator» per tirar los bocins tròp gròsses. La pasta passa dins d’autras maquinas (per espessir, per rafinar, tirar las bofiòlas d’aire...). Enfin, arriba dins la «caissa de cap», e aquí la fabricacion del papièr pòt començar !



Dins la caissa de cap, de fins tudèls espandisson la pasta de papièr sus una granda tela de plastic (abans, èra faita de coire) : passa aprèp entre de rotlèus. Lo mai gròs d’aqueles rotlèus pesa coma cinc elefants !
La fuèlha de papièr es despegada de la tela, secada, lissada e a la fin s’enrotla a l’entorn de l’enrotlaira. Podián enrotlar 5 km de papièr dessús ! Quand èra plen, lo rotlèu èra transportat per un braç gigant e remplaçat per una enrotlaira voida.
Aprèp, descopavan lo papièr a las dimensions demandadas pel magasin o pel client.

Las vidas extrèmas



Dins de caunas que cresián qu’èra impossible d’i viure, i an descobèrt de vida : los scientifics an batejat "extrèmofils" los èssers que vivon al pus prigond de quatre caunas ont i a gaireben pas d’aire.
Aquelas caunas son :
1-la cauna de Moville en Romania.
2-la cauna de Villa Luz al Mexic.
3-la cauna de Waitomo en Nòva Zelanda.
4-la cauna de Clamonse en Slovénia.


Quinas son las particularitats dels èssers vius d’aquelas caunas ?
1-Suls bòrds de la Mar Negra, un ric ecosistèma es nascut mentre que l'idrogèn sulfurós i es cent còps mai concentrat que dins l'aire que respiram.

2-Una curiosa espècia de peisses subreviu dins una aiga saturada de sulfat d'idrogèn.

3-I vivon de vèrms lusents qu'atiran lors presas gràçias a de fils de seda pegoses e lusents tombant de la vòuta de la cauna.

4-Lo protèu qu’i viu es capable de consomar sos pròpris teissuts per compensar sa manca de noiridura.


Anna, Salomé, Léo

Lo laboratòri del CNRS de Molins

Bastisson la dintrada de la cauna en 1952 (fotografia del CNRS)


Es un laboratòri del CNRS que se tròba dins una cauna.
Lo laboratòri cauna foguèt oficialament inaugurat lo 26 de junh de 1954.
Son vertadièr nom actual es : Estacion d’Ecologia Teorica e Experimentala UMR5321 !!!

                QU’ES AQUÒ lo CNRS ?
Vòl dire Centre Nacional de Recèrca scientifica. Actualament, 32000 personas trabalhan al CNRS dins totas las disciplinas scientificas.
 
A Molins, un dels objectius principals dels cercaires èra de testar las ipotèsis de l'epòca sus l'evolucion de las espècias e la transmissions dels caractèrs al fil de las generacions.
Se son especializats dins l'estudi del mitan josterran. Recentament una novèla equipa s'es formada amb una cinquantena de cercaires, ingeniors, tecnicians. 65 personas trabalhan a Molins dins lo domeni de l’ecologia.

I estúdian, coma animal cavernicòla, lo protèu, l'eupròcte e l'axolòtl : dins lors elevatges, an 77 protèus, 19 axolòtls e 99 eupròctes dels Pirenèus. I a 2 caunas ara : la de Molins e una autra a Bòrdas (es a 15 km).
La fauna cavernicòla es un modèl per estudiar las adaptacions a l'environa.




Mercé a Olivier GUILLAUME que nos recebèt e respondèt plan aimablament a nòstras questions.

Julia, Vitalis, Luc, Timoty e Emilie
 

La sortida a la seguretat rotièra

Adieussiatz a tot lo monde,

faguèrem una sortida al centre de seguretat rotièra d'Aigas Vivas a la debuta del mes de mai. Amb la classa de cicle 2 aprenguèrem totis los panèls e avèm aplicat lo còdi de la rota sus un circuit grandor natura ! Faguèrem tanben un circuit d'agilitat en bicicleta. Los escolans de CM2 èran notats .

Endurança

Cross de Pàmias
Aquesta annada sèm anats al "cross" de las escòlas de Pàmias. Lo matin èran los cm1-cm2, l'aprèp miègjorn èran los cp-ce1-ce2.  Fòrça escòlas de Pàmias an participat.
Avèm corrut per los que pòdon pas caminar (los mainatges amb malautiás raras). Totas las escòlas an agut un diplòma en mercejament del Teleton.
depart dels cm2
lo diplòma

La sortida amb los pairins e mairinas

Aquesta annada sèm anats als domeni dels ausèls a Maseras amb la classa per rescontrar nòstres pairins e mairinas.
Observèrem ausèls dins observatòris e  gaitèrem las cigonhas. E tanben gaitèrem maquinas vièlhas (remòrcas, tractors, semenadors...)
Parlèrem amb los pairins e mairinas, lor balhèrem pichons presents, Gisèla Lafarga nos entrevistèt per Radio Galaxia.
Foguèt un plan bon moment tròp cort !

La classa de cicle 3

Un novèl jornal de classa

La classa de CE2, CM1 e CM2 a decidit de publicar un jornal que rendrà compte de cada sortida que farà dins l'annada escolara. 
Primièra sortida : la cauna del Mas d'Asil ! Doncas, primièr numèro del jornal, que trobaretz en seguida. 
Una precision : la conversion per Calaméo daissa qualques "blancs" dins d'unes enquadrats. Es un mistèri de l'informatica. Ensajarai de trobar una autra solucion...

BONA LECTURA

Voici le premier journal de l'année de la classe de CE2-CM2. Vous remarquerez quelques cadres blancs : ce sont les mystères de l'informatique et du passage par Calaméo. J'essaierai de trouver une solution. En attendant, bonne lecture à tous...

Poèma de Lluís Llach

Aqueste còp, les escolans de la classa de CE-CM devon aprene un poèma qu'es una adaptacion en occitan d'una cançon del grand cantaire catalan Lluís Llach. Se ditz "País petit".
Ne trobaretz l'enregistrament en clicant aicí.

Bona fin de genièr ! A lèu en febrièr !

La poesia de l'ivèrn

Abans Nadal, aprenèm la debuta de la poesia d'Antonin Perbòsc "Lo reiet e l'ivèrn". Lo reiet es un auselon petiton, brun, que bolèga tot l'ivèrn dins las fuèlhas mòrtas e los bartasses.
Per aprene la poesia, la podètz escotar aicí.

Lo reiet e l’ivèrn

Un matin de granda torrada,
l’Ivernàs, vegent lo Reiet
canturlejar, tot galhardet,
al rai clar de la solelhada,
i demandèt amb despièch :
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
Dins un bon trauc barrièr que sabi.
Plan parat, aquí m’arrucavi.
Òm pòt passar la nuèch plus mal ;
i ai dormit plan coma cal.»

La nuèch d’aprèp, a la cosina,
l’aiga torrèt dins lo cruguet.
Sul matin, aquí l’auselet
que canta sus una albespina.
L’Ivèrn i ditz amb despièch :
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
E ! Dins l’estable, jos la coeta
de mon amiga la vaqueta.
Èri pas aquí brica mal ;
i ai dormit plan coma cal.»

Lo ser, la coeta de las vacas,
de tant que fasquèt freg, torrèt.
A l’alba, lo Reiet cantèt,
ni mai ni mens, dins las folhacas.
L’Ivèrn bufava de despièch.
«Ont as dormit aquesta nuèch ?
Dins la fornial, còsta la boca
del forn : ausèl qu’aquí s’ajoca,
lo freg risca pas d’i far mal ;
i ai dormit plan coma cal.»

    Antonin Perbosc